Pektus Ekskavatum ve Karinatumda Ameliyatsız Tedavi Takibi: Vakum Bel ve Ortez İzleme
Güncelleme tarihi: 5 gün önce
Bu yazı, pektus ekskavatum (kunduracı göğsü) için vakum bel (vacuum bell) tedavisi ve pektus karinatum (güvercin göğsü) için ortez tedavisi sırasında izlemin nasıl yapıldığını, yayımlanmış klinik çalışmalara dayanarak açıklar. Amaç, ameliyatsız tedavi gören hastaların ve ailelerin kontrollerde nelerin değerlendirildiğini ve hangi durumlarda tedavi planının yeniden gözden geçirildiğini anlamasına yardımcı olmaktır.
Ameliyat (Nuss veya Ravitch) sonrası takip ayrı bir konudur ve bu yazının kapsamı dışındadır; bunun için ameliyat sonrası takip yazımıza bakabilirsiniz. Buradaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; tedavinizi yürüten hekimin ve klinik ekibin önerileri her zaman esastır.
Vakum Bel Tedavisinde Takip
Vakum bel, göğüs ön duvarına uygulanan negatif basınçla çökük göğüs kemiğini kademeli olarak yükseltmeyi amaçlayan, hastanın evde kendi uyguladığı ameliyatsız bir yöntemdir [1, 2]. Takibin büyük bölümü, ev kullanımının düzenliliği ile klinik kontrollerdeki ölçümler üzerinden yürür. Tedavi seçeneği hakkında genel bilgi için pektus ekskavatum vakum bel sayfamızı inceleyebilirsiniz.
Yanıtı Neler Belirler?
Yayımlanmış seriler daha iyi yanıtı şu özelliklerle ilişkilendirmiştir: tedaviye daha küçük yaşta başlama (çoğu çalışmada 10–12 yaş altı), başlangıçta daha sığ çöküklük (yaklaşık 1,5–1,8 cm ve altı), simetrik deformite, esnek göğüs duvarı ve düzenli, uzun süreli kullanım [1, 2, 3, 4]. Cinsiyetin sonucu etkilemediği bildirilmiştir [1, 4]. Bu ölçütler bir uygunluk kuralı değil, klinik değerlendirmede göz önüne alınan eğilimlerdir. Uyumu yüksek hastalarda yaş ve başlangıç derinliğinin belirleyiciliğinin azaldığını bildiren bir çalışma da vardır [5]. Yanıt yavaş görünüyorsa ekip önce bu etkenleri ve kullanım düzenini gözden geçirir.
İlerleme Nasıl Ölçülür?
Klinik kontrollerde ilerleme genellikle dış ölçümle (çöküklük derinliğinin ölçülmesi), standart fotoğraflarla ve bazı merkezlerde üç boyutlu (3D) yüzey taramasıyla izlenir [2, 7]. Çocuklarda yapılan bir çalışmada 3D taramayla hesaplanan dış indeks, MR ile ölçülen Haller indeksiyle güçlü korelasyon göstermiş; dış ölçümlerde belirgin düzelme ilk yıl içinde, altıncı aydan itibaren gözlenmiştir [7]. Bu nedenle rutin izlemde radyasyon içermeyen yöntemler tercih edilir [2, 7]. Bir uyarı: bazı çalışmalar görünürdeki düzelmenin bir bölümünün kemik yükselmesinden değil, cilt altı yumuşak dokudaki kalınlaşmadan kaynaklanabileceğini bildirmiştir; bu nedenle ilerleme nesnel ölçümlerle değerlendirilmelidir [1, 2].
Tedavi Ne Kadar Sürer?
Tedavi süresi kişiden kişiye değişir ve sabit bir bitiş tarihi yoktur. Yayımlanmış serilerde başarılı tedavilerin çoğu 12 ayı aşmış; iyi/mükemmel sonuç alan hastalarda ortanca tedavi süresi 19 ay olarak bildirilmiştir [4]. Bazı serilerde 24 ay ve üzeri kullanım daha iyi sonuçla ilişkilendirilmiştir [1, 2]. Derlemelerde yetişkinlerde tam düzelme oranının çocuklara göre daha düşük olduğu ve daha uzun süre gerekebildiği aktarılmaktadır [2]. Süreç ve süre hakkında ayrıntılı yazımız: Pektus Ekskavatum Vakum Tedavisinin Süreci ve Süresi.
Kullanım Düzeni ve Uyum
Düzenli kullanım, hastanın ve ailenin kontrolündeki en güçlü etkendir. Tek merkezli bir çalışmada haftada 28 saat ve üzeri kullanan hastalarda çöküklük derinliğindeki düzelme, daha az kullananlara göre anlamlı derecede yüksek bulunmuş (%28'e karşı %16) ve haftalık kullanım saati en güçlü belirleyici olmuştur [5]. Kullanıma ara verilmesi sık görülür: bir anket çalışmasında çocukların %60'ında iki haftadan uzun en az bir ara bildirilmiştir [6]. Derlemeler, görünür ilerleme yavaşladığında motivasyonun düşebildiğini; düzenli kontrollerin ve nesnel ölçümlerin (fotoğraf, 3D tarama) kullanımı sürdürmeye yardımcı olduğunu belirtir [1, 2]. Aralar, zorluklar ve yan etkiler takip ekibine bildirilmelidir. Pektus ekskavatumun kendisi psikolojik açıdan da zorlayıcı olabilir; bu konuda pektus ekskavatumun psikolojik etkileri yazımızı okuyabilirsiniz.
Basınç ve Cilt Takibi
Bazı vakum bel sistemlerinde basıncı gösteren bir ölçüm aygıtı (vakumetre) bulunur. Basıncı ve göğüs kemiği yükselmesini nesnel olarak kaydeden ölçüm cihazları tanımlanmıştır [9]. Prospektif bir çalışmada, vakumetre ile kademeli basınç artışı protokolü uygulanan hastalarda cilt lezyonu gözlenmemiş ve hastaların büyük bölümü cihazı kullanışlı bulmuştur; yazarlar ölçümün cilt yaralanmalarını önlemeye ve tedaviye bağlılığa yardımcı olabileceğini belirtmiştir [8]. Daha yüksek basıncın daha iyi sonuç verdiği gösterilmemiştir; bir çalışmada kullanılan basınç düzeyi ile etkinlik arasında ilişki bulunmamıştır [6]. En sık bildirilen yan etkiler cilt altı nokta kanamaları (peteşi), su toplaması ve geçici ağrıdır; bunlar basıncın azaltılması veya kısa bir ara ile gerilemiştir [1, 6]. Cilt belirtileri, kullanımın ekiple gözden geçirilmesi için bir sinyaldir. Bu yazıda sayısal basınç hedefi verilmemektedir; uygun basınç aralığı cihaza ve hekimin planına göre belirlenir.
Tedavi Stratejisi Ne Zaman Gözden Geçirilir?
Derlemeler ve klinik protokoller, düzenli kullanıma rağmen yaklaşık 3–6 ay içinde gözle görülür bir değişim olmamasını tedavi planının yeniden değerlendirilmesi için başlıca tetikleyici olarak tanımlar; bu durumda uzman ekip uygunluğu yeniden değerlendirir ve gerekiyorsa cerrahi dahil diğer seçenekleri hastayla konuşur [1, 2]. Türk Göğüs Cerrahisi Derneği'nin hasta bilgilendirme sayfası da belirli bir uygulama döneminin sonunda vakum tedavisine devam mı yoksa cerrahi mi kararının yeniden değerlendirilmesini önermektedir [15]. Bir derlemede aktarılan çalışmaya göre, başarısız bir vakum bel denemesi sonradan yapılan cerrahinin sonuçlarını olumsuz etkilememiştir [1].
Pektus Karinatum Ortez Tedavisinde Takip
Pektus karinatumda kompresyon ortezi, öne çıkık göğüs kemiğine sürekli ve kontrollü baskı uygulayarak göğüs duvarını yeniden şekillendirmeyi amaçlar. 22 ülkeden 44 merkezin katıldığı bir anket çalışmasında merkezlerin %93'ü ortezi ilk basamak tedavi olarak bildirmiştir [10]. Ortez hakkında genel bilgi için Gpad pektus karinatum ortezi sayfamızı inceleyebilirsiniz.
Kullanım Süresi ve Uyum
Ortez tedavisinde başarı büyük ölçüde günlük kullanım süresine ve sürekliliğe bağlıdır. Anket çalışmasında hastaların bildirdiği gerçek kullanım süresi, hekimlerin önerdiği süreden anlamlı derecede kısa bulunmuş; katılımcıların %91'i uyumsuzluğu başarısızlığın en sık nedeni olarak göstermiştir [10]. Literatürde ağrı, cilt sorunları, utanma ve rahatsızlık uyumu düşüren; erken dönemde görünür düzelme ise uyumu artıran etkenler olarak bildirilmiştir [10, 13]. Aynı derleme yazılarında, günde 12 saatten kısa kullanımı öngören daha az yoğun bir protokolün benzer başarıyla daha iyi uyum sağladığını bildiren bir çalışma da aktarılmaktadır [10].
Basınç Ölçümlü Sistemlerde Kontrol
Bazı dinamik kompresyon sistemlerinde ortezin uyguladığı basınç ölçülebilir. Bu sistemlerle yapılan dört yıllık prospektif bir çalışmada tedavi basıncı her kontrolde ölçülmüş; ilk kontrollerde basınçta daha küçük düşüş görülen, daha ileri yaştaki ve asimetrik deformiteli hastalarda tedavinin daha uzun sürdüğü veya başarısız olduğu bulunmuştur [11]. Zaman içinde azalan düzeltme basıncı, göğüs duvarının yeniden şekillendiğine işaret eden bir bulgu olarak yorumlanmaktadır [11, 13]. Bu bulgular yalnızca basınç ölçümü yapan sistemler için geçerlidir; ölçüm yapmayan klasik ortezlere veya vakum bel tedavisine aktarılamaz. Bu yazıda sayısal basınç hedefi verilmemektedir.
Büyüme ve Ortez Ayarı
Ergenlik döneminde göğüs kafesi büyümeye devam ettiği için ortezin oturuşu ve basıncı kontrollerde yeniden ayarlanır [10, 13]. Anket çalışmasında merkezlerin %82'si hastaları büyüme tamamlanana kadar izlediğini bildirmiştir. Nüks konusunda veriler değişkendir: merkezlerin %34'ü ergenlikte nüks görmediğini, %61'i %10–30 arasında nüks gördüğünü bildirmiş; büyük tek merkez serilerinde ise %1,5–2,6 gibi düşük nüks oranları aktarılmıştır [10]. Nüks genellikle yeniden ortez kullanımına yanıt verir [10]. Bu nedenle uzmanlar izlemin büyüme (ergenlik) tamamlanana kadar sürdürülmesini önermektedir [10].
Aktif ve Koruma Evreleri
Tedavi genellikle iki evreden oluşur: düzeltmenin sağlandığı aktif evre ve elde edilen düzelmenin korunduğu koruma evresi [10, 11]. Dört yıllık prospektif çalışmada başarılı hastalarda aktif evre ortalama yaklaşık 6 ay, koruma evresi yaklaşık 9 ay sürmüştür [11]. Anket çalışmasında ortalama toplam tedavi süresi 11–14 ay bulunmuş; literatürde 6–12 aydan 14–24 aya kadar değişen süreler bildirilmiştir [10]. 286 hastalık bir seride tedaviyi tamamlayan hastalarda ortalama süre 14 ay olmuştur [12]. Süre yaşa, deformitenin şiddetine ve uyuma göre değişir; sabit bir süre vaat edilmez.
Tedavi Planı Ne Zaman Değişir?
Asimetrik deformite, daha ileri yaş ve ilk kontrollerde basınçta küçük düşüş; daha uzun tedavi süresi veya başarısızlıkla ilişkilendirilmiştir [11]. Anket çalışmasında merkezlerin %79'u sıkıştırılamayan (sert) göğüs duvarını ortez için kontrendikasyon saymış, %88'i ortez tedavisinin başarısızlığını cerrahi değerlendirme nedeni olarak görmüştür [10]. 286 hastalık seride, başlangıçta ölçülen düzeltme basıncı belirlenen eşiğin üzerinde olan hastalara cerrahi düzeltme önerilmiş; ancak uyumlu hastalarda yüksek başlangıç basıncına rağmen düzelme de gözlenmiştir [12]. Tedavi planındaki her değişiklik, tedaviyi yürüten ekip tarafından bireysel olarak değerlendirilir.
Uzman Kontrolü Ne Zaman Gerekir?
Kontrol sıklığı için evrensel bir standart yoktur; yayımlanmış protokoller ve merkez uygulamaları yol göstericidir. Vakum bel tedavisinde bir merkez protokolü, ilk yılda yaklaşık 3 ayda bir fotoğraf, dış ölçüm ve 3D taramayla klinik kontrol öngörmektedir [2]. Ortez tedavisinde anket çalışmasına katılan merkezlerin %80'i yaklaşık 3 ayda bir veya daha sık kontrol yaptığını, tedavi bittikten sonra da büyüme tamamlanana kadar izlemi sürdürdüğünü bildirmiştir [10]. Bunlar yaygın uygulama örnekleridir; size uygun kontrol aralığı ekibinizce belirlenir. Uzlaşı rehberleri, pektus hastalarının bakımında standart bir değerlendirme ve uzun dönemli destek önermektedir [14].
Planlanmış kontrolü beklemeden ekibinizle iletişime geçmeniz gereken durumlar: düzenli kullanıma rağmen birkaç ay içinde görünür bir değişim olmaması [1, 2]; tekrarlayan cilt sorunu, ağrı veya belirgin rahatsızlık [6, 10]; büyümeye bağlı olarak cihazın oturuşunun bozulması [10, 13]; kullanım planının sürdürülememesi [5, 10].
Sık Sorulan Sorular
Vakum bel tedavisi ne kadar sürer?
Sabit bir süre yoktur. Yayımlanmış serilerde başarılı tedavilerin çoğu 12 ayı aşmıştır; bazı serilerde 24 ay ve üzeri kullanım daha iyi sonuçla ilişkilendirilmiştir [1, 2, 4].
Daha fazla basınç daha hızlı sonuç verir mi?
Bunu gösteren bir kanıt yoktur. Bir çalışmada basınç düzeyi ile etkinlik arasında ilişki bulunmamış; yan etkilerin aşırı basınçla ilişkili olabileceği ve basıncın azaltılmasıyla gerilediği bildirilmiştir [6]. Basınç, hekimin planı ve varsa ölçüm aygıtı doğrultusunda ayarlanır.
Ortez tedavisi işe yaramazsa ne olur?
Öncelikle kullanım süresi, ortezin oturuşu ve büyümenin etkisi yeniden değerlendirilir; uyumsuzluk en sık başarısızlık nedenidir [10]. Yeterli kullanıma rağmen yanıt alınamayan veya göğüs duvarı sıkıştırılamayan hastalarda çoğu merkez cerrahi değerlendirme yapmaktadır [10].
Ameliyat sonrası takip nasıl yapılır?
Nuss veya Ravitch ameliyatı sonrası takip (kontrol ziyaretleri, görüntüleme, bar çıkarılması) bu yazının kapsamı dışındadır; ayrıntılar için ameliyat sonrası takip yazımıza bakın.
Bu yazı yayımlanmış klinik çalışmalara dayanan genel bilgilendirme içerir; kişisel tedavi kararları için tedavinizi yürüten hekime ve klinik ekibe danışın.
Kaynaklar:
[1] Kumar B, Joshi M, Jain V, Yadav DK, Goel P, Jain D, Dhua AK. Efficacy and safety of vacuum bell therapy in pectus excavatum: a systematic review of clinical outcomes. J Indian Assoc Pediatr Surg. 2026;31(1):4-19. https://doi.org/10.4103/jiaps.jiaps_274_25
[2] Sesia SB, Sesia N, Haecker FM. A scoping review of the effectiveness, appropriateness and economic efficiency of the vacuum bell for pectus excavatum within the Swiss healthcare system. J Thorac Dis. 2025;17(10):9161-9177. https://doi.org/10.21037/jtd-2025-380
[3] Obermeyer RJ, Cohen NS, Kelly RE Jr, et al. Nonoperative management of pectus excavatum with vacuum bell therapy: a single center study. J Pediatr Surg. 2018;53(6):1221-1225. https://doi.org/10.1016/j.jpedsurg.2018.02.088
[4] Toselli L, Chinni E, Nazar-Peirano M, et al. Determinants of success associated with vacuum bell treatment of pectus excavatum. J Pediatr Surg. 2022;57(11):550-554. https://doi.org/10.1016/j.jpedsurg.2022.04.010
[5] Koo DC, Scalise PN, Chiu MZ, et al. Optimizing efficacy of vacuum bell therapy for pectus excavatum: compliance is key. J Surg Res. 2025;308:112-121. https://doi.org/10.1016/j.jss.2025.02.012
[6] Zhou L, Deng F, Tian Y, et al. Questionnaire-based subjective evaluation and analysis of factors influencing the effectiveness of treatment with the vacuum bell in children with pectus excavatum: a cross-sectional observational study. Front Pediatr. 2024;12:1467215. https://doi.org/10.3389/fped.2024.1467215
[7] Belgacem A, Tricard J, Dutoit A, et al. Efficiency of non-operative management for pectus deformities in children using an X-ray-free protocol. Interdiscip Cardiovasc Thorac Surg. 2023;36(6):ivad093. https://doi.org/10.1093/icvts/ivad093
[8] Toselli L, et al. Implementation and acceptance rates of a specially designed vacuometer for the vacuum bell treatment of pectus excavatum. J Pediatr Surg. 2021 (PMID 33789800). https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33789800/
[9] Sesia SB, et al. Monitoring the effectiveness of the vacuum bell during pectus excavatum treatment: technical innovation. J Pediatr Surg. 2018 (PMID 28602524). https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28602524/
[10] Omanik P, Sesia SB, Kozlikova K, Schmidtova V, Funakova M, Haecker FM. Bracing of pectus carinatum in children: current practices. Children (Basel). 2024;11(4):470. https://doi.org/10.3390/children11040470
[11] Emil S, Sévigny M, Montpetit K, et al. Success and duration of dynamic bracing for pectus carinatum: a four-year prospective study. J Pediatr Surg. 2017;52(1):124-129. https://doi.org/10.1016/j.jpedsurg.2016.10.032
[12] de Beer SA, Gritter M, de Jong JR, van Heurn ELW. The dynamic compression brace for pectus carinatum: intermediate results in 286 patients. Ann Thorac Surg. 2017;103(6):1742-1749. https://doi.org/10.1016/j.athoracsur.2016.12.019
[13] AlGhamdi ZM. Determinants of successful pectus carinatum bracing: a narrative review. Saudi J Med Med Sci. 2026;14(3):217-222. https://doi.org/10.4103/sjmms.sjmms_306_25
[14] Dunning J, Burdett C, Child A, et al. The pectus care guidelines: best practice consensus guidelines from the joint specialist societies SCTS/MF/CWIG/BOA/BAPS for the treatment of patients with pectus abnormalities. Eur J Cardiothorac Surg. 2024;66(1):ezae166. https://doi.org/10.1093/ejcts/ezae166
[15] Türk Göğüs Cerrahisi Derneği. Pektus Ekskavatum (Kunduracı Göğsü) – hasta bilgilendirme sayfası (arka plan bilgisi). https://tgcd.org.tr/pektus-ekskavatum-kunduraci-gogsu/
Bize Ulaşın
Sorularınız mı var? Pektus tedavi ürünleri ve size uygun çözüm hakkında uzman ekibimizle konuşabilirsiniz.
