Pektus Ekskavatum: Göğüs Deformitesinin Psikolojik Etkileri
Güncelleme tarihi: 4 gün önce
Pektus ekskavatum, diğer adıyla kunduracı göğsü, göğüs kafesinin içe doğru çöküklüğüyle karakterize bir göğüs duvarı deformitesidir. Bu deformite, bireylerin psikolojik sağlığını olumsuz yönde etkileyebilir.
Görünüşten Utanma Hali
Pektus ekskavatum hastaları, göğüslerinin görünümünden dolayı utanç ve rahatsızlık duyabilirler (Lawson ve ark., 2003). Özellikle ergenlik dönemindeki hastalar, akranlarından farklı görünmekten dolayı kendilerini dışlanmış hissedebilirler. Bu durum, sosyal ilişkilerini olumsuz etkileyebilir.
Kendine Saygının Azalması
Göğüs deformitesi, hastaların kendilerine olan saygısını ve öz güvenini azaltabilir (Steinmann ve ark., 2011). Hastalar, fiziksel görünümlerinden dolayı kendilerini yetersiz ve değersiz hissedebilirler. Bu durum, akademik ve mesleki başarılarını da olumsuz yönde etkileyebilir.
Depresif Eğilim ve Sosyal Kaygı
Pektus ekskavatum, ruh sağlığını da etkileyebilir. Ameliyat öncesi değerlendirilen 129 pektus ekskavatum hastasını içeren bir çalışmada, hastaların yaklaşık %11'inde depresif belirti düzeyinde, %43'ünde ise sosyal anksiyete düzeyinde puanlar saptanmış; öz yeterlik algısı genel topluma göre daha düşük bulunmuştur (Matsuda ve ark., 2024). Aynı çalışmada bu psikolojik bulgular ile deformitenin fiziksel şiddeti arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Bu veriler, pektus ekskavatumun tanı konmuş bir depresyon ya da anksiyete bozukluğuna yol açtığı anlamına gelmez; hastalarda depresif eğilim ve sosyal kaygının daha sık görülebildiğine işaret eder. Beden imajına ilişkin kaygı, düşük öz saygı ve azalmış ruhsal yaşam kalitesiyle de ilişkilendirilmiştir (Steinmann ve ark., 2011).
Sosyal İzolasyon
Pektus ekskavatum hastaları, göğüs deformitelerinden dolayı sosyal ortamlarda kendilerini rahat hissetmeyebilirler (Lawson ve ark., 2003). Hastalar, akranlarından farklı görünmekten dolayı sosyal aktivitelerden uzak durabilirler. Bu durum, sosyal becerilerinin gelişimini engelleyebilir.
Cerrahi Tedavi Sonrasında Psikolojik Değişim
Pektus ekskavatum tedavisi, hastaların psikolojik durumunu da etkileyebilir. On bir merkezli bir çalışmada, cerrahi düzeltmeden bir yıl sonra hastaların beden imajı puanlarında ve sosyal utangaçlık düzeylerinde anlamlı iyileşme bildirilmiş; hastaların %97'si ameliyatın göğüs görünümünü iyileştirdiğini belirtmiştir (Kelly ve ark., 2008). Bu bulgular cerrahi düzeltme sonrasına özgüdür ve diğer tedavi yöntemlerine genellenemez.
Psikolojik Destek Önemli
Pektus ekskavatum hastalarının psikolojik sağlığını korumak için multidisipliner bir yaklaşım önemlidir. Uluslararası uzmanlık derneklerinin ortak uzlaşı rehberi, pektus deformitelerinde destekleyici bakımı ve gerektiğinde psikolojik desteği tedavi stratejileri arasında ele almakta ve hastaların çoğunluğu için destekleyici bakımın yeterli olduğunu belirtmektedir (Dunning ve ark., 2024). Aile ve arkadaş desteği de hastalar için bu süreçte önemli bir dayanaktır.
Sonuç
Pektus ekskavatum, hastaların psikolojik sağlığını olumsuz yönde etkileyebilir. Görünüşten utanma, kendine saygının azalması, depresif eğilim ve sosyal kaygı gibi sorunlar hastaların yaşam kalitesini azaltabilir. Güncel uzlaşı rehberleri, gerektiğinde psikolojik desteği tedavi yaklaşımının bir parçası olarak ele almaktadır. Aile ve arkadaş desteği de hastaların psikolojik sağlığını korumada önemli rol oynar.
Kaynakça:
Dunning, J., Burdett, C., Child, A., Davies, C., Eastwood, D., Goodacre, T., ... & Coonar, A. (2024). The pectus care guidelines: best practice consensus guidelines from the joint specialist societies SCTS/MF/CWIG/BOA/BAPS for the treatment of patients with pectus abnormalities. European Journal of Cardio-Thoracic Surgery, 66(1), ezae166. https://doi.org/10.1093/ejcts/ezae166
Kelly, R. E., Cash, T. F., Shamberger, R. C., Mitchell, K. K., Mellins, R. B., Lawson, M. L., ... & Moskowitz, A. B. (2008). Surgical repair of pectus excavatum markedly improves body image and perceived ability for physical activity: multicenter study. Pediatrics, 122(6), 1218-1222. https://doi.org/10.1542/peds.2007-2723
Lawson, M. L., Cash, T. F., Akers, R., Vasser, E., Burke, B., Tabangin, M., ... & Welch, C. (2003). A pilot study of the impact of surgical repair on disease-specific quality of life among patients with pectus excavatum. Journal of Pediatric Surgery, 38(7), 916-918.
Matsuda, K., Fujisawa, D., Masai, K., Miyazaki, N., Suzuki, S., Okubo, Y., ... & Asamura, H. (2024). Quality of life, psychological states, and personality traits in patients with pectus excavatum. JTCVS Open, 19, 355-369. https://doi.org/10.1016/j.xjon.2024.03.013
Steinmann, C., Krille, S., Mueller, A., Weber, P., Reingruber, B., & Martin, A. (2011). Pectus excavatum and pectus carinatum patients suffer from lower quality of life and impaired body image: a control group comparison of psychological characteristics prior to surgical correction. European Journal of Cardio-Thoracic Surgery, 40(5), 1138-1145.
